Şəkər yeyərkən orqanizminizdə işləyən
nəhəng fabrikin fərqində olursunuzmu?

Əgər ehtiyacınız olduğuna görə bir az artıq
şəkər yesəniz, qanın tərkibindəki şəkər
nisbətinin yüksəlməsinin qarşısını almaq üçün
orqanizminizdə olan bir sistem fəaliyyətə
başlayacaq:
1. Əsasən mədəaltı vəzi hüceyrələri qan
mayesinin içində olan yüzlərlə molekul arasından
şəkər molekullarını tapır və onları
digərlərindən ayırır. Həmçinin bu molekul
saylarının az və yaxud çox olmasını müəyyən
edərək sanki şəkər molekullarını sayırlar. Gözü,
beyni, əlləri olmayan, gözlə görə bilməyəcəyimiz
kiçiklikdə olan hüceyrələrin maye içindəki şəkər
molekullarının vəziyyəti haqqında müəyyən bir
fikrə malik olması insanı düşündürməli olan bir
məsələdir.
2. Əgər mədəaltı vəzi hüceyrələri qanda lazım
olandan artıq şəkər olduğunu müəyyən etsələr,
onda onlar həmin bu artıq şəkərin ehtiyatda
saxlanması qərarına gəlirlər. Lakin onlar bu
ehtiyatda saxlamaq prosesini özləri həyata
keçirmir, onu özlərindən çox uzaqda yerləşən
hüceyrələrə icra etdirirlər.
3. Uzaqda olan bu hüceyrələrə hər hansı bir əmr
gəlməyənə qədər onlar şəkəri ehtiyatda
saxlamazlar. Lakin mədəaltı vəzi hüceyrələri
həmin hüceyrələrə "şəkəri ehtiyatda saxlayın"
əmrini aparacaq bir hormon hazırlayırlar. "İnsulin"
adlandırılan bu hormonun formulu mədəaltı vəzi
hüceyrələri ilk yarandıqları andan etibarən
onların DNT-lərində qeyd olunur.
4. Mədəaltı vəzi hüceyrələrindəki xüsusi "enzimlər"
(işçi proteinlər) bu formulu oxuyurlar. Oxunan
formula uyğun olaraq da insulin hasil edirlər.
Bu proses zamanı hər biri müxtəlif funksiyalar
daşıyan yüzlərlə enzim fəaliyyət göstərir.
5. Yaradılan insulin hormonu ən etibarlı və ən
sürətli əlaqə şəbəkəsi olan qan vasitəsilə
lazımi hüceyrələrə çatdırılır.
6. İnsulin hormonunda yazılmış "şəkəri ehtiyatda
saxlayın" əmrini oxuyan başqa hüceyrələr isə bu
əmrə qeyd-şərtsiz tabe olurlar. Şəkər
molekullarının hüceyrələrin içinə keçməsini
təmin edən qapılar açılır.
7. Lakin bu qapılar təsadüfən açıla bilməz.
Ehtiyat hüceyrələri qanın tərkibində olan
yüzlərlə müxtəlif molekul arasından yalnız şəkər
molekullarını ayırır, tutur və öz tərkiblərinə
çəkirlər.
8. Hüceyrələr onlara gələn əmrlərə heç vaxt
itaətsizlik göstərmirlər. Bu əmri yanlış anlamır,
zərərli maddələri tutmur, lazım olandan artıq
miqdarda şəkəri ehtiyatda saxlamırlar. Onlar
böyük bir nizam və fədakarlıqla fəaliyyət
göstərirlər.
Beləliklə, siz artıq şirin çay içdiyiniz zaman
həmin fövqəladə sistem hərəkətə gəlir və artıq
şəkəri orqanizminizdə ehtiyatda saxlayır. Əgər
bu sistem fəaliyyət göstərməsəydi, o zaman
qanınızda olan şəkərin miqdarı sürətlə yüksələr
və koma vəziyyətinə düşərək ölərdiniz.
Bu o qədər ideal bir sistemdir ki, lazım olduğu
zaman əksinə də fəaliyyət göstərə bilər. Əgər
qanda olan şəkər normadan aşağı düşərsə, bu dəfə
mədəaltı vəzi hüceyrələri tamamilə başqa bir
hormon olan "qlükaqon"u hasil edirlər. Qlükaqon
bir az əvvəl şəkəri ehtiyatda saxlayan
hüceyrələrə bu dəfə "qana şəkər qatın" əmrini
daşıyır. Bu əmrə də itaət edən hüceyrələr
ehtiyatda saxladıqları şəkəri geri qaytarırlar.
Hər hansı bir beyinə, sinir sisteminə, gözə,
qulağa malik olmayan hüceyrələr bu qədər böyük
hesablamaları və prosesləri qüsursuz olaraq necə
yerinə yetirirlər? Proteinlərin və yağ
molekullarının yan-yana düzülməsi ilə əmələ
gələn bu şüursuz varlıqlar hətta insanların da
bacarmayacağı böyük işləri necə həyata keçirə
bilirlər? Şüursuz molekulların nümayiş etdirdiyi
bu böyük ağılın mənbəyi nədir?
Əlbəttə ki, bu hadisələr bizlərə bütün kainata
və bütün canlılara hakim olan Allahın varlığını
və qüdrətini bir daha göstərir. Allahın
hakimiyyəti müqəddəs Quranda belə izah edilir: