Orqanizmdəki xəbərləşmə şəbəkəsi

Koordinasiyanın ilkin şərti doğru məlumat
təminatıdır. Yeni qiymətləndirmələr yalnız doğru
məlumatların əldə edilməsi ilə aparıla bilər.
Əzələlərin doğru fəaliyyət göstərə bilməsi üçün
orqanizmdə möhtəşəm bir xəbərləşmə (informasiya
mübadiləsi) şəbəkəsi var.
Koordinasiya edilib əlaqələndirilmiş bir
hərəkəti edə bilmək üçün hər şeydən əvvəl həmin
hərəkətlə bağlı bədən üzvlərinin tələbatı və
bir-biri ilə əlaqələri məlum olmalıdır. Həmin
məlumat gözlərdən, daxili qulaqdakı müvazinət
mexanizmindən, əzələlərdən, oynaqlardan və
dəridən gəlir. Hər saniyə milyardlarla məlumat
alınır, qiymətləndirilir və onlara əsasən yeni
qərarlar qəbul edilir.
Məlumatı təmin edən milyardlarla ötürücü
orqanizmə yerləşdirilib. Əzələlərin və
oynaqların içində orqanizmin o andakı durumuna
aid məlumatları verən milyardlarla kiçik
mikroreseptor (mikro-qəbuledici) var. Həmin
qəbuledicilərdən gələn məlumatlar mərkəzi sinir
sisteminə çatır və burada aparılan
qiymətləndirməyə görə əzələlərə yeni əmrlər
verilir.
Bu koordinasiya ilə bağlı daha aydın bir
nümunəni nəzərdən keçirək. Yalnız əlinizi havaya
qaldırmağınız üçün çiyniniz bükülməli, "biceps"
və "triseps" adlanan ön və arxa qol əzələləriniz
açılıb-yığılmalı, dirsəyinizlə biləyiniz
arasında olan əzələlər biləyinizi döndərməli,
ələ və barmaqlara nəzarət edən əzələlər
dövriyyəyə daxil olub əlinizə lazım olan formanı
verməlidirlər. Hərəkətin hər bir mərhələsində
əzələlərin içində olan milyonlarla qəbuledici
hər an əzələlərin yerlərini mərkəzə bildirir.
Mərkəzdən də əzələlərə bir an sonra nə
edəcəklərinin lazım gəldiyi bildirilir. Təbii ki,
insan qeyri-adi sürətlə həyata keçən bu kimyəvi
və fiziki reaksiyalardan xəbərsizdir, yalnız
əlinini qaldırmaq istəyir və qaldırır.
Danışmaq üçün də xüsusi bir səy göstərmirik.
İstədiyimiz sözlərin ağzımızdan çıxması üçün səs
tellərinin hansı açıqlıqda, nə qədər titrəyəcəyi,
ağzımızdakı, dilimizdəki, boğazımızdakı yüzlərlə
əzələnin hansını, hansı ardıcıllıqla və neçə
dəfə, hansı nisbətdə yığıb-açacağımızı,
ciyərlərimizə neçə kubsantimetr hava alıb bu
havanı hansı sürət və aralıqlarla verəcəyimizi
oturub hesablamırıq.
Sinir sistemi yalnız əzələlərdən deyil, eyni
zamanda daxili orqanların vəziyyətindən və
fəaliyyətindən də xəbərdardır. Bu məlumatlar
analiz edilir və lazımi tədbirlər görülür. Hətta
siz yatdığınız zaman da həyati orqanlarınız
sinir sisteminin bir bölümündən başqa (alt
beyindən və onurğa beynindən) gələn əmrlər
sayəsində fəaliyyət göstərməkdə davam edir.
Ürəyiniz döyünür, ağciyərləriniz fəaliyyət
göstərir və nəfəs alırsınız.
Orqanizmin fəaliyyət sistemində heç bir
kompüterin bacarmayacağı məlumat-proses sürəti
var. Ən sadə bir işdən ən çətin proseslərə qədər
nə edirsinizsə edin, orqanizminizdə ağlasığmaz
hesablamalar aparılır.
Buradan aydın olur ki, bütün bu qeyd olunanlar
sonsuz qüdrət tələb edən bir yaradılış
nəticəsində gerçəkləşir. Həmin sonsuz qüdrət isə
bütün kainatı yaradan üstün güc sahibi Uca
Allaha məxsudur: